Burgerschap

 

 

Samen denken, samen spreken, samen leven

Op De Schakels is burgerschap een wezenlijk onderdeel van ons onderwijs en van wie wij zijn als school. Wij zien burgerschap niet als een los vak, maar als een samenhangend geheel van kennis, vaardigheden en houding dat dagelijks wordt geoefend. Onze school is een oefenplaats voor het leven in een democratische, diverse samenleving. Hier leren kinderen zichzelf kennen, de ander begrijpen en hun plek innemen in de wereld.

Visie op burgerschap

Ons burgerschapsonderwijs is verankerd in onze schoolvisie en het adaptief onderwijs, gebaseerd op de basisbehoeften relatie, competentie en autonomie. Wij dagen leerlingen uit zich te ontwikkelen naar hun beste kunnen en stimuleren eigenaarschap, verantwoordelijkheid en betrokkenheid. De leerkracht vervult daarbij een coachende en voorbeeldgevende rol.

Wij halen bewust de wereld de school binnen en trekken er ook op uit. Burgerschap vraagt om verbinding met de samenleving buiten de school en om het oefenen met echte vragen, dilemma’s en verschillen. Zo leren leerlingen dat hun rol als burger niet stopt bij de schooldeur, maar doorloopt in het dagelijks leven.

Passend bij onze leerlingen

Onze leerlingen beschikken vaak over een grote woordenschat, sterke interesses en een goed ontwikkeld denkvermogen. Tegelijkertijd zien wij dat het voeren van een echte dialoog, actief luisteren, perspectief nemen en samen betekenis geven niet vanzelfsprekend is. Gesprekken zijn regelmatig inhoudelijk rijk, maar kunnen eenzijdig zijn. Juist daarom krijgt gespreksvoering op De Schakels een vaste en expliciete plek binnen het burgerschapsonderwijs.

We werken doelgericht aan de beweging van ik naar ik-jij-wij, zodat leerlingen leren dat samen denken verder gaat dan het delen van kennis alleen. Zij ontdekken hoe luisteren, doorvragen en het serieus nemen van andere perspectieven leidt tot verdieping en wederzijds begrip.

Kinderklets en burgerberaad

Wekelijks voeren alle groepen gesprekken die gericht zijn op burgerschapsontwikkeling. In de onderbouw noemen we dit kinderklets, in de midden- en bovenbouw burgerberaad.

Tijdens deze momenten leren leerlingen hun mening verwoorden en onderbouwen, luisteren zonder te onderbreken, doorvragen, omgaan met verschillen en emoties, en hun standpunt bijstellen wanneer nieuwe inzichten ontstaan. De gesprekken sluiten aan bij actuele gebeurtenissen, thematisch onderwijs en de leefwereld van de kinderen. Zo oefenen leerlingen democratische vaardigheden in een veilige setting en ervaren zij wat het betekent om gehoord te worden en ruimte te geven aan anderen.

Filosoferen als kern van burgerschap

Filosoferen vormt een belangrijke pijler binnen ons burgerschapsonderwijs. In de onderbouw werken wij met de methode Kleine Grote Denkers. Deze filosofiemethode helpt jonge kinderen om te leren denken, vragen te stellen en woorden te geven aan hun ideeën. Met behulp van spel, beeldmateriaal en open vragen oefenen leerlingen nieuwsgierigheid, verwondering en het verkennen van verschillende perspectieven. Alle antwoorden mogen er zijn, mits ze worden onderzocht en toegelicht.

In de midden- en bovenbouw wordt het filosoferen verdiept en geïntegreerd binnen het burgerberaad en het thematisch onderwijs. Leerlingen denken samen na over onderwerpen als rechtvaardigheid, vrijheid, identiteit, macht, verantwoordelijkheid en samenleven. Zij leren abstracte begrippen te verbinden aan concrete situaties en hun eigen handelen. Filosoferen helpt hen om genuanceerd te denken, argumenten af te wegen en respectvol in gesprek te blijven, ook wanneer meningen verschillen.

Doelgericht en samenhangend curriculum

De Schakels werkt met een doelgericht en samenhangend burgerschapscurriculum dat aansluit bij de wettelijke kerndoelen. Ons onderwijs richt zich op kennis van en respect voor de basiswaarden van de democratische rechtsstaat, het ontwikkelen van sociale en maatschappelijke competenties, bewust omgaan met diversiteit en de school als oefenplaats voor democratisch handelen.

Het curriculum is opgebouwd rond zeven bouwstenen: vrijheid en gelijkheid, macht en inspraak, democratische cultuur, identiteit, diversiteit, solidariteit en digitaal samenleven. Deze bouwstenen zijn uitgewerkt op groepsniveau en op kindniveau, met concrete leerdoelen per bouw. Leerlingen groeien van herkennen en benoemen naar verbinden, beargumenteren en toepassen in nieuwe situaties. Zo maken we ontwikkeling zichtbaar en betekenisvol.

Burgerschap in de dagelijkse praktijk

Burgerschap is onderdeel van de dagelijkse praktijk. In gesprekken, samenwerkingsopdrachten en gezamenlijke afspraken leren leerlingen luisteren, hun mening verwoorden, rekening houden met anderen en verantwoordelijkheid nemen.

Binnen thematisch onderwijs en Deep Level Learning onderzoeken leerlingen maatschappelijke vraagstukken en leggen zij verbanden tussen vakgebieden en de wereld om hen heen. Ook digitale geletterdheid krijgt aandacht, zodat leerlingen leren kritisch en verantwoordelijk om te gaan met informatie, media en online communicatie.

Waar het past binnen een thema gebruiken we verrijkend materiaal, zoals Wereldwijs met Lot, om wereldburgerschap, kinderrechten en mondiale vraagstukken te verbinden aan onze eigen leerlijn. Dit materiaal ondersteunt onze visie en sluit aan bij de gesprekken en werkvormen die we al inzetten.

Samen met ouders en omgeving

Burgerschapsvorming doen we samen met ouders en de wereld om ons heen. De Schakels heeft een duidelijke regiofunctie: onze leerlingen komen uit verschillende plaatsen en wijken en leggen vaak een grotere afstand af om bij ons naar school te gaan. Dat maakt dagelijks contact soms minder vanzelfsprekend, maar verrijkt tegelijkertijd onze schoolgemeenschap met uiteenlopende perspectieven en ervaringen.

Waar mogelijk betrekken we ouders bij ons burgerschapsonderwijs. Ouders die vanuit hun werk, achtergrond of interesse iets willen bijdragen, zijn van harte welkom om dit te doen, bijvoorbeeld in de vorm van een gastles, gesprek of thematische bijdrage. Zo brengen we de samenleving de school in en laten we leerlingen ervaren dat burgerschap leeft buiten de klas en verschillende gezichten kent.

Tot slot

Op De Schakels leren kinderen niet alleen over burgerschap, zij oefenen het dagelijks. Door te denken, te spreken, te luisteren en te reflecteren ontwikkelen zij zich tot betrokken, kritische en empathische burgers, met oog voor zichzelf en de ander.